Meld je aan Cruquius

Historie

Naar informatie

De historie van het Cruquius eiland is er één met vele bladzijden. Lees hieronder meer over het Insulinde huisje, de verborgen rails, de imposante kraan en de goed gevulde wijnsilo’s.

Insulinde: exotische kokosolie

De exotische geschiedenis van Insulinde begint meer dan een eeuw geleden in het Javaanse plaatsje Banyuwangi. Daar werd de onderneming in 1913 opgericht. Het bedrijf was gespecialiseerd in de productie van kokosolie. Vruchten van de oliepalm werden in grote hoeveelheden uitgeperst om zo hun olie vrij te geven. De olie werd met schepen vanuit Nederlands-Indië naar de Entrepothaven op het Amsterdamse Cruquiuseiland vervoerd. Huisje Insulinde deed dienst als hoofdkantoor van de onderneming.

Stormachtige groei

Een jaar na de oprichting van N.V. Oliefabrieken Insulinde begon de Eerste Wereldoorlog. Een enorme strop voor het bedrijf zou je denken. Maar niets is minder waar. Tijdens de oorlog steeg de vraag naar plantaardige margarine enorm. Dierlijke vetten die normaal veel gebruikt werden, waren niet meer voorhanden. En wat bleek een goedkoop alternatief voor dierlijke vetten te zijn? Juist ja, kokosolie.

Het imperium stort in

Insulinde was precies op het juiste moment op de juiste plek. Binnen de kortste keren groeide het uit tot een enorm bedrijf. De onderneming had zelfs een eigen vloot en vestigingen in New York en San Fransisco. Maar dit succesverhaal liep niet goed af. Na de Eerste Wereldoorlog werd alles anders. De oprichter en drijvende kracht van het bedrijf overleed, waarna het bedrijf min of meer stuurloos werd. Insulinde kon daardoor niet meer meekomen in de sterk veranderende economie na de Eerste Wereldoorlog. Het resultaat: de enorme onderneming stortte net zo snel in elkaar als dat ze was opgekomen. Alles wat overbleef na het faillissement in 1926 waren een aantal panden op het Cruquiuseiland: het ketelhuis, pompengebouw en het kantoorpand aan de Cruquiusweg.

Huisje Insulinde

Huisje Insulinde: dichtgetimmerde ramen, ontbrekende dakpannen en een tegeltableau met de tekst N.V. Oliefabrieken Insulinde. Het pandje zakt steeds verder weg in de drassige grond waarop het gebouwd is. Wie het vervallen gebouwtje vandaag de dag ziet kan zich moeilijk voorstellen dat dit ooit het hoofdkantoor van een wereldwijd succesvolle onderneming was. Maar stel je het huis eens voor zoals het eruit heeft gezien tijdens de gloriedagen van de Insulinde. Een statig huis met grote ramen en opvallende rode dakpannen. Op een terrein waar het krioelde van de bedrijvigheid. Een wereld van verschil met het vervallen pastelgele gebouwtje van tegenwoordig.

Tijd voor een metamorfose. En wat voor een! Huisje Insulinde wordt afgebroken en vervolgens op een mooiere plek op het terrein in oude glorie opgebouwd. Een blijvende herinnering aan het rijke handelsverleden die Cruquius heeft met Nederlands-Indië.

Pompengebouw en ketelhuis

Het pompengebouw en ketelhuis waren erg belangrijk voor Insulinde. De kostbare kokosolie werd via het pompengebouw overgepompt naar het ketelhuis. Daar werd de kokosolie opgeslagen totdat deze verder kon worden gedistribueerd. Uiteindelijk werd de olie verwerkt te tot onder andere margarine.

De twee panden hebben na de val van Insulinde nog dienst gedaan als tankruimtes, kantoren en laboratoria. Het ketelhuis is vandaag slechts een schaduw van het indrukwekkende gebouw dat het vroeger was. Maar gelukkig komt daar verandering in. Het ketelhuis wordt volledig opgeknapt en wordt straks dé plek voor je eerste dagelijkse boodschappen. Ook het pompengebouw wordt niet vergeten. Over niet al te lange tijd kun je in het pompengebouw of op het terras genieten van een goede kop koffie en een versgebakken stuk taart. Heerlijk!

De gebouwen in het Cruquius gebied te Amsterdam behoorde vroeger tot N.V. Oliefabrieken Insulinde en diende als hoofdkantoor, pompgebouw en ketelhuis.   Huisje Insulinde krijgt een metamorfose! Het vervallen hoofdkantoor, pompgebouw en ketelhuis wordt opgeknapt tot gezellige eetgelegenheid.

Verborgen rails

Het water klotst zachtjes tegen de kade van het verlaten terrein naast The Harbour Club. Een hoog hek met prikkeldraad scheidt water van land. Het terrein bij het water is voorzien van oude, door onkruid overwoekerde klinkertjes. Dwars hier doorheen lopen twee verroeste rails, overblijfselen uit lang vervlogen tijden.

Laden en lossen

Met een beetje fantasie kun je je voorstellen hoe druk en hectisch het hier geweest moet zijn toen de spoorlijn nog in gebruik was. Het was er een komen en gaan van schepen volgepakt met exotische goederen uit Nederlands-Indië. Op de kade stonden loopjongens klaar om de kostbare lading uit het ruim van de schepen over te laden op de goederenwagons. Het spoor liep naar het westelijke gedeelte van Cruquius, langs pakhuizen met de inspirerende namen Maandag, Dinsdag, Woensdag, Donderdag, Vrijdag, Zaterdag en Zondag. Hier werden de meeste goederen uitgeladen en opgeslagen voor verdere distributie.

Industrialisatie

De spoorlijn op Cruquius werd in 1874 gebouwd om de haven efficiënter te maken. Amsterdam was in die tijd net als de rest van Nederland in de greep van de industriële revolutie. Dat was hard nodig om op economisch gebied te kunnen concurreren met omringende landen. In landen als Engeland en België was de revolutie al decennia eerder begonnen waardoor Nederland achterop dreigde te raken. Door de aanleg van spoorlijnen en een rangeerterrein op Cruquius werd het laad- en losproces versneld. Hierdoor nam de efficiëntie van de Entrepothaven flink toe.

Flaneren langs de spoorlijn

Het stukje spoorlijn op kavel 1.3 en 1.4 is een blijvende herinnering aan de industrialisatie van het Cruquius gebied. Het zal niet lang meer duren tot de spoorlijn wederom het middelpunt van bedrijvigheid wordt. Woon je straks op Cruquius, dan is de spoorlijn een heerlijke plek om te wandelen langs het water en op een warme zomeravond te genieten van de zonsondergang.

De vernieuwde spoorlijn op Cruquius Amsterdam biedt een geschikte plek om te wandelen langs het water.  De kade van Cruquius Amsterdam is voorzien van rails die stammen uit 1874. In de toekomst dienen deze als de plek om te flaneren op een warme zomeravond.

De kraan: imposante blikvanger

De geschiedenis van Cruquius is onlosmakelijk verbonden met Nederlands-Indië. Een rijke historie van handel in koffie, specerijen en andere exotische goederen. Maar er gebeurde meer op Cruquius.  De imposante kraan aan de waterkant herinnert aan de ijzer- en staalhandel in het gebied. Het robuuste uiterlijk met een enorme metalen arm op een betonnen vierpotige voet was niet voor niks. De kraan werd gebruikt om zwaar ijzer en staal over te laden vanaf schepen naar de goederentreinen die op de kade klaar stonden.

Nieuwe functie

Wie nu rondloopt op Cruquius kan deze blikvanger nergens vinden. Na alle jaren trouwe dienst is het tijd voor een metamorfose. De kraan is zorgvuldig ontmanteld en wordt in een loods op het terrein in originele staat hersteld. En dan is het tijd voor een nieuwe plek en een nieuwe functie. Op dit moment is nog niet helemaal duidelijk welke functie de kraan krijgt. Een creatieve ontmoetingsplaats of een unieke plek om te overnachten, alles is nog mogelijk. Laat je verrassen!

De impostante kraan, een echte blikvanger op op Cruquius Amsterdam, werd voorheen gebruikt voor de ijzer- en staalhandel tussen Nederlands-Indië.  Na het afbreken van de kraan op Cruquius Amsterdam is nog niet precies duidelijk wat de nieuwe functie wordt van het volledige herstelde terrein.

 

Silo’s gevuld met wijn

De geur van wijn is allang vervlogen. Toch spreken de drie witte wijnsilo’s op het parkeerterrein van The Harbour Club enorm tot de verbeelding. Tussen het onkruid rondom de verlaten silo’s ligt een ronde opening verscholen. Wie zich tussen de brandnetels en braamstruiken waagt kan een kijkje nemen binnenin de gevaartes. Een enorme ruimte die vroeger tot de nok toe gevuld was met liters en liters van wijn van over de hele wereld.

Het einde van de wijnhandel

Wijn werd via schepen aangevoerd op Cruquius en opgeslagen in de wijnsilo’s. Nadat de invoerrechten waren betaald kon de wijn worden gebotteld en verkocht. Decennia lang was dit een lucratieve handel, totdat begin deze eeuw de regelgeving werd aangepast. De wijn moest voortaan gebotteld worden in het land van herkomst. De wijnsilo’s op Cruquius verloren hun functie en kwamen leeg te staan.

De roestige wijnsilo’s op Cruquius Amsterdam kunnen nadat ze zijn opgeknapt wellicht dienen als bijzondere overnachtingsplek   Wie door het roest en de graffiti heen kijkt ziet veel mogelijkheden met wijnsilo’s naast The Harbour Club op Cruquius Amsterdam.

Een nieuw begin

Wie door de roest en graffiti heen kijkt ziet een unieke locatie met veel potentie. Bij de herontwikkeling van het Cruquius gebied worden de wijnsilo’s niet vergeten. Ze worden opgeknapt en in de toekomst wellicht ingericht als bijzondere overnachtingsplek. Stel je voor: voor het slapen gaan een glaasje wijn drinken in een silo die vroeger gevuld was met wijn. Zonder twijfel een unieke ervaring.

De wijnsilo’s naast The Harbour Club op Cruquius Amsterdam waren vroeger tot de nok toe gevuld met wijn, maar zijn inmiddels hun functie verloren.   De ongebruikte roestige wijnsilo’s op Cruquius Amsterdam bieden in de toekomst wellicht ruimte aan een overnachtingsgelegenheid.